Barbara Lüneburg & Wouter Snoei

La lontananza nostalgica utopica futura

Gesloten deuren ° zondag 30 juni
Erekoer, Landcommanderij Alden Biesen, Kasteelstraat 6, 3740 Bilzen

La lontananza nostalgica utopica futura is een compositie voor soloviool en achtsporenband uit 1988/89. De violist van destijds was Gidon Kremer, die in de ondertitel voorkomt. Alsof de hoofdtitel nog niet genoeg betekenis draagt, luidt het volledig: La lontananza nostalgica utopica futura. Madrigale per più “caminantes” con Gidon Kremer. Die caminantes (wandelaars) moeten letterlijk worden opgevat, want de violist maakt tijdens het concert een aantal wandelingen.

Nono droeg het stuk op aan collega-componist Salvatore Sciarrino, die de naam als volgt uitlegt: “De weerspiegeling van het verleden in het heden (nostalgica) brengt een creatief utopia teweeg (utopica); het verlangen naar het bekende wordt een vehikel voor alles wat mogelijk is (futura) via het medium van de afstand (lontananza).”

Het stuk staat de uitvoerenden relatief veel vrijheid toe. De partituur schrijft acht tot tien muziekpupiters voor, en bestaat uit zes delen vioolmuziek. Daardoor blijven sommige pupiters leeg of wordt de muziek die erop staat niet gespeeld.

Vóór het concert wordt de keuze voor de te maken wandelingen bepaald, en wordt ook op welke pupiters de zes vioolpartijen staan.

De violist is vrij in de timing, terwijl de timing van de achtsporenband vastligt. De

klankregisseur is wél vrij om te bepalen welk kanaal er klinkt; de partituur schrijft voor dat de acht kanalen niet tegelijkertijd mogen klinken. De klankregisseur is tevens vrij in de polyfonie, dynamiek en – het belangrijkste – de interactie met de violist. Daardoor ontstaan er elk concert nieuwe muzikale relaties, en klinkt er als het ware een variant op de gecomponeerde muziek.

De achtsporenband dient ook Nono’s doel om grenzen tussen ‘echt’ en opgenomen geluid, concertzaal en straatleven, en binnen en buiten te elimineren. In deze versie voor golfveldsynthese door Wouter Snoei wordt dat ideaal om grenzen tussen omgevingsgeluid en muzikaal geluid op te heffen waargemaakt, omdat de techniek het mogelijk maakt om geluiden buiten de uitvoeringsplek te plaatsen, terwijl de luidsprekers binnen staan. Geluiden zijn nu daadwerkelijk vrij, precies zoals Nono het wilde.

Barbara Lüneburg Wouter Snoei Luigi Nono